تبین ابعاد ومولفه های چارچوب گزارش پایداری با رویکرد دلفی فازی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حسابداری، دانشکده علوم‌اقتصاد واداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

2 دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اقتصاد و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

10.22051/jaasci.2023.42853.1755

چکیده

هدف: هدف این پژوهش تبین ابعاد و مولفه‌های اصلی گزارش پایداری برای شرکت های ایرانی مبتنی بر مطالعه تطبیقی با چارچوب های بین المللی است.
روش: در این پژوهش، پس ازتبین ابعاد ومولفه‌های اصلی گزارشگری پایداری طبق چارچوب بین‌المللی پیمان جهانی سازمان ملل، اهداف توسعه پایدار، طرح ابتکاری مدیریت جهانی و هیأت استانداردهای حسابداری پایداری ،از ۳۰ و ۲۱ نفر از خبرگان در دو مرحله، از طریق پرسشنامه‌ای حاوی مؤلفه‌های اصلی گزارش پایداری، نظر سنجی شده وداده ها به روش دلفی فازی مورد تحلیل قرار گرفته است.
یافته‌ها:.  یافته‌ها نشان می‌دهد از بین سی و نه مؤلفه اصلی گزارش پایداری استخراج شده از چارچوب‌های بین‌المللی، خبرگان در سی مولفه به توافق رسیده‌اند. و مدیریت انرژی، گازگلخانه‌ای و آلایندگی هوا و مدیریت آب و پساب بیشترین اهمیت را دارند.
نتیجه‌گیری: در نهایت با طبقه بندی مولفه ها در پنج بعد ، عناصر گزارش پایداری تبین شده و چارچوب گزارش پایداری متناسب با شرایط ایران بدست آمد.این یافته ها نشان می دهد که مدیریت انرژی همچنان مشکل اصلی شرکت های ایرانی بوده و دسترسی ومدیریت زنجیره تامین آب همچنان دغدغه اصلی خبرگان تلقی می شود.   
دانش افزایی: با توجه به اینکه پژوهش حاضر از جمله پژوهش‌های است که برای اولین مرتبه به ابعاد وشاخص‌های گزارشگری پایداری برای شرکت های بورسی طبق الزامات رعایت حاکمیت شرکتی  جدید می پردازد، می‌تواند، برای استفاده کنندگان وهمچنین سیاست گذاران سازمان بورس برای تدوین چارچوب گزارشگری پایداری در شرکت های ایرانی  مفید باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Explaining Dimension and Components of Sustainability Reporting, With a fuzzy Delphi approach

نویسندگان [English]

  • sahar yousefizadeh 1
  • Hossien fakhari 2
1 Ph.D Student, Department of accounting, Faculty of Economic Sciences, Mazandaran university, Babolsar, Iran. corresponding author.
2 Associate Professor, Department of accounting, Faculty of Economic Sciences, Mazandaran university, Babolsar, Iran
چکیده [English]

Purpose: The purpose of this research is to explain the main dimensions and components of sustainability reports for Iranian listed companies, based on a comparative study with international frameworks.
 Method: after explaining the dimensions and main components of sustainability reporting, according to the international framework of UN, SDGs, GRI, and SASB, The main components of the sustainability report have been surveyed through a questionnaire from 30 and 21 experts in two stages, and the data has been analyzed using the fuzzy Delphi.
Results: among the thirty-nine main components of the sustainability report extracted from the international frameworks, the experts have agreed on thirty components. And energy management, greenhouse gas and air pollution, and water and waste management are the most important.
 Conclusion by classifying the components into five dimensions, the elements of the sustainability report were explained and the framework of the sustainability report was obtained according to Iran's conditions. Energy management is the main problem of Iranian companies and access and management of water are considered still the main concern of experts.
 Contribution: The current research for the first time deals with the dimensions and indicators of sustainability reporting for listed companiesin Iran. So, it can be useful for the policymakers of the stock exchange organization to formulate the framework of sustainability reporting in Iranian listed companies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Reporting
  • sustainability reporting
  • sustainable development
  • fuzzy Delphi
اخترشناس، داریوش؛ خدامی پور، احمد؛ پورحیدری، امید. (۱۴۰۰). تدوین و ارزیابی مدل موانع اجرا، افشا و استانداردگذاری پایداری شرکتی در ایران. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، ۶(۱۱): ۲۴۹-۲۱۷.
آرین پور، آرش؛ حساس یگانه، یحیی؛ باباجانی، جعفر. (۱۳۹۸). تحلیل عملکرد پایدار اجتماعی و تأثیرش بر هزینه سرمایه شرکت‌های بورس تهران.  اقتصاد پولی مالی، ۲۶(۱۸): ۱۵۵-۱۹۶.
پورخانی ذاکله بری، مظفر؛ جهانشاد، آزیتا. (۱۴۰۰). ارائه الگو برای افشاء پایداری شرکتی و ارزیابی عوامل مرتبط با تئوری مشروعیت بر گزارشگری آن. پژوهش های حسابداری مالی و حسابرسی، ۱۳(۴۹): ۱۷۷-۲۰۴.
جعفری صمیمی، احمد؛ زروکی، شهریار؛ ساداتی امیری، سیده رقیه. (۱۳۹۷). تحلیل رفاه اقتصادی با تاکید بر ابعاد جهانی ‌شدن. فصلنامه علمی مدلسازی اقتصادی، ۱۲(۴۴)، ۱-۲۳.  
رحمانی، علی؛ محمودخانی، همایون؛ نیاکان، لیلی. (۱۴۰۱). بررسی استانداردها، رهنمودها و وضعیت انتشار گزارشگری پایداری در صنعت بیمه. پژوهشنامه بیمه، ۱۱(۲)، ۲۰۳-۲۳۷.
روزبهان،محمدولی؛ قلی پور، رحمت اله؛ سید جوادین، سید رضا. (۱۴۰۱). بهینه سازی الگوی شایستگی مدیران دانشگاهی با تکینک دلفی-فازی و رویکرد مفهوم سازی داده بنیاد. تحقیق در عملیات در کاربردهای آن. ۱۹(۱)، ۵۷-۸۰.
عامری، حسین. (۱۳۹۸).  بررسی تأثیر ویژگی‌های هیات مدیره بر افشای گزارش پایداری شرکت‌ها.  حسابداری و منافع اجتماعی، ۹(۳): ۱۸۵-۲۰۲.
عبادی، سامان؛ عبدی، رسول؛ رضائی،نادر؛ پاک مرام، عسگر. (۱۴۰۱). الگوی پایداری مبتنی برکارایی مالی: تکنیک ترکیبیDEMATEL-FANP. حسابداری و منافع اجتماعی،۱۲(۳): ۱۳۵-۱۵۶.
عبدی، مصطفی؛ کردستانی، غلامرضا؛ رضازاده، جواد. (۱۳۹۸). طراحی الگوی منسجم گزارشگری پایداری شرکت‌ها. پژوهش های حسابداری مالی، ۱۱(۴): ۲۳-۴۴.
عبدی، مصطفی؛ کردستانی، غلامرضا؛ رضازاده، جواد. (۱۳۹۹).گزارشگری پایداری: رتبه‌بندی محرک‌ها و شاخص‌ها. پژوهش های تجربی حسابداری. ۱۰(۲): ۷۱-۱۱۴.
فخاری، حسین؛ رضائی پیته نوئی، یاسر؛ نوروزی، محمد. (1395). تاثیر افشای مسئولیت اجتماعی شرکت بر کارایی سرمایه‌گذاری. راهبرد مدیریت مالی, 4(4), 85-106.
فخاری، حسین؛ ملکیان، اسفندیار؛ جفایی رهنی، منیر. (۱۳۹۶). تبین و رتبه‌بندی مولفه‌ها وشاخص‌های گزارش زیست محیطی، اجتماعی و راهبری به روش تحلیل سلسله مراتبی در شرکت‌های بورس اوراق بهادار. فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، ۲(۴): ۱۵۳-۱۸۷.
محمدی صادق، سعید. (۱۳۹۹). مقایسه مولفه های توسعه پایدار و احقاق حقوق شهروندی درایران وافغانستان. مطالعات شبه قاره، ۱۲(۳۸)، ۲۱۵-۲۳۴.
مصطفایی، پرستو؛ حسینی، سید علی. (۱۴۰۰). تحلیل محتوای کیفی گزارش مسئولیت اجتماعی شرکت ها با تأکید بر ذینفعان اجتماعی. پژوهش های تجربی حسابداری، ۱۱(۳): ۷۹-۱۱۲.
مومنی، فرشاد؛کمال، الهام؛ محمدخان پوراردبیل، رقیه.(۱۳۹۶). بررسی وضعیت توسعه پایدار درایران با استفاده از شاخص ردپای کربن.  فصلنامه اقتصاد محیط زیست و منابع طبیعی، ۱(۱): ۶۵-۹۳.
نمازی، محمد؛ مقیمی، فاطمه. (۱۳۹۷). تأثیر نوآوری و نقش تعدیلی مسئولیت‌پذیری اجتماعی بر عملکرد مالی در صنایع مختلف. فصلنامه بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، ۲۵(۲): ۲۸۹-۳۱۰.
Abdi, M., Kurdestani, G., & Rezazadeh, J. (2018). Designing a coherent model of corporate sustainability reporting. Financial Accounting Research, 11(4): 23-44. (in Persian)
Abdi, M., Kurdestani, G., & Rezazadeh, J. (2019). sustainability reporting: ranking drivers and indicators. accounting empirical research, 10(2):71-114. (in Persian)
Akhtarshenas D, Khodamipour A, & Pourheidari O. (2021). Development and evaluation of model of implementation barriers, disclosure and standardization of corporate sustainability in Iran. AAPC, 6 (11) :217-249. (in Persian)
Ameri, H. (2019). Investigating the Impact of the Board of Directors on Disclosure of Corporate Sustainability Report. Journal of Accounting and Social Interests, 9(3): 185-202. (in Persian)
Beller, A. L. (2018). Keynote Address: The Future of Sustainability Reporting Standards. The CPA Journal, 88(8): 36-41.
Buallay, A., & Al-Ajmi, J. (2020). The role of audit committee attributes in corporate sustainability reporting: Evidence from banks in the Gulf Cooperation. Journal of Applied Accounting Research, 21(2), 249-264
Buchholz, R. A. & Rosenthal S. B. (2005). Toward a Contemporary Conceptual Framework for Stakeholder Theory. Journal of Business Ethics, 58: 137–148.
Carpenter, V. L., & Feroz, E. H. (2018). Institutional theory and accounting rule choice: an analysis of four US state governments' decisions to adopt generally accepted accounting principles. Accounting, organizations and society, 26(7-8): 565-596.
Chen, J. C., & Roberts, R. W. (2010). Toward a More Coherent Understanding of the Organization-Society Relationship: A Theoretical Consideration for Social and Environmental Accounting Research. Journal of Business Ethics, 97(4): 651-665.
Chouhan, V., Sharma, R., & Goswami, S. (2021). Sustainable reporting practices of selected cement companies in India: A case study. Accounting, 7(1): 151-160.
Deliyana Firmialy, S., & Nainggolan, Y. A. (2019). Constructing the ideal SRI (sustainability reporting index) framework for Indonesian market: combined perspectives from rating agencies, academics, and practitioners. Social Responsibility Journal. 15(5): 573-596.
Ebadi, S., Abdi, R., Rezaei, N., & PakMaram, A. (1401). Corporate sustainability model based on financial performance: DEMATEL-FANP hybrid technique. Accounting and Social Interests, 12(3): 135-156. (in Persian)
Ecoact, (2022). The Big eBook of Sustainability Reporting Framework 2022. https://info.eco-act.com/en-gb/the-big-ebook-of-sustainability-reporting
Fakhari, H., Rezaei Pitenoei, Y., & Noroozi, M. (2017). Corporate Social Responsibility Disclosure and Investment Efficiency. Financial Management Strategy, 4(4), 85-106. (in Persian)
Fakhari, H., Malekian, E., & Jafai Rahani, M. (2016). Explanation and ranking of the components and indicators of environmental, social and corporate management reports, Value and Behavioral Accounting Quarterly, 2(4): 187-153. (in Persian)
Fisch, J. E.(2018). Making sustainability disclosure sustainable. Geo. LJ, 107, 923.
Freeman, R.E. (2010). Strategic Management. A Stakeholder Approach. Cambridge University Press, Cambridge.
Gavana, G., Gottardo, P., & Moisello A. (2017). Earnings Management and CSR Disclosure. Family vs. Non-Family Firms. Journal of Sustainability, 9(12): 1-21.
Hassas Yegane, Y., Babajani, J., Taghavifard, M., & Arianpoor, A. (2018). Analysis of environmental sustainability performance and its impact on the cost of equity in companies listed in Tehran stock exchange. Journal of Value & behavioral Accounting, 3(5), 1-39. (in Persian)
Herold, M. H. (2018). Demystifying the link between institutional theory and stakeholder theory in sustainability reporting. Economics, Management and Sustainability, 3(2), 6-19.
Ibatova, A., Sitdikov, F., & Klychova, G. (2018). Reporting in the area of sustainable development with information technology application. Management Science Letters, 8(7), 785-794.
IFRS. (2021). About the International Accounting Standards Board.   https://www.ifrs.org/groups/international-sustainability-standards-board/
Jafari Samimi, A., Zaroki, S., & Sadati Amiri, S. R. (2019). Economic Welfare Analysis with an Emphasis on Aspects of Globalization. Economical Modeling, 12(44), 1-23.
Jensen, J. C., & Berg, N. (2012). Determinants of traditional sustainability reporting versus integrated reporting: An institutionalist approach. Business Strategy and the Environment, 21(5): 299-316.
Kleine, A., M. von, & Hauff, D. (2017). Sustainability-driven implementation of corporate. social responsibility: application of the integrative sustainability triangle. J. Bus. Ethics, 85: 517-533.
KMPG. (2021). Unlock ESG opportunities to enhance trust, mitigate risk and create new value, starting now. shttps://home.kpmg/xx/en/home/insights/2021/11/sustainability-reporting-climatechange-issb
Kumar, K. (2022). Emerging phenomenon of corporate sustainability reporting: Evidence from top 100 NSE listed companies in India. Journal of Public Affairs, 22(1), e2368.
Kwarcińska, A. (2020). Reporting problems of corporate social responsibility. Ekonomia i Prawo. Economics and Law, 19(3): 523–532.
Leuz, C., & Wysocki, P.D. (2008). Economic consequences of financial reporting and disclosure regulation: a review and suggestions for future research. Working paper, University of Chicago and University of Miami
Mahmood, Z., Kouser, R., & Masud, M. A. K. (2019). An emerging economy perspective on corporate sustainability reporting – main actors’ views on the current state of affairs in Pakistan. Asian Journal of Sustainability and Social Responsibility, 4(1): 1-31.
Martínez-Noya, A., & García-Canal, E. (2011). Technological capabilities and the decision to outsource/outsource offshore R&D services. International Business Review, 20(3): 264-277
Masum, M. H., Latiff, A. R. A., & Osman, M. N. H. (2020). Voluntary reporting, sustainable reporting and transition economy. International Business and Accounting Research Journal, 4(2): 81-88.
Mauro, S. G., Cinquini, L., Simonini, E., & Tenucci, A.(2020). Moving from social and sustainability reporting to integrated reporting: Exploring the potential of Italian public-funded universities reports. Sustainability, 12(8), 3172.
Mihaylova, L., & Papazov, E. (2021). Sustainable Reporting: Practices and Challenges. the international management conference. 15(1): 71-78.
Minutiello, V., & Tettamanzi, P. (2022). The quality of nonfinancial voluntary disclosure: A systematic literature network analysis on sustainability reporting and integrated reporting. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 29(1), 1-18.
Mohammadi Sadiq, S. (2019). Comparing the components of sustainable development and the realization of citizenship rights in Iran and Afghanistan, Subcontinental Studies, 12(38), 215-234. (in Persian)
Momeni, F., Kamal, E., Mohammad khani, R. (2016). Investigating the status of sustainable development in Iran using the carbon footprint index, Environmental and Natural Resources Economics Quarterly,1(1): 65-93.(in Persian)
Mostafaei, S., Hosseini, S. A. (2021). Qualitative content analysis of corporate social responsibility reports with emphasis on social stakeholders, Accounting Empirical Research, 11(3): 79-112. (in Persian)
Namazi, M., & Moghimi, F.(2017).the effect of innovation and the moderating role of social responsibility on the financial performance of companies in different industries. Accounting and Auditing Quarterly, 25(2): 310-289. (in Persian)
Niemoller, j. (2021) ESG Reporting Frameworks: Comparing CDP, GRI & More. www.perill.com/blog/esg-reporting-framworks.
Ning, X., Yim, D., & Khuntia, J. (2021). Online sustainability reporting and firm performance: Lessons learned from text mining. Sustainability, 13(3): 1069.
Ortiz, L. (2021). Leveraging the organizational mission statement to communicate identity, distinctiveness and purpose to primary and secondary stakeholders during COVID-19. Journal of Strategy and Management.‏
Pourkhani zaklberi M., & Jahanshad, A. (2021). Provide a Model for Exposing Corporate Sustainability and Evaluating Factors Related to Its Organizing Legitimacy Theory. Financial Accounting and Auditing Research, 13(49), 177-204. (in Persian)
Rahmani, A., Mahmoudkhani, H., & Ancestors, L. (2022). Examining the standards, guidelines and publication status of sustainability reporting in the insurance industry. Insurance Research Journal, 11(2), 203-237. (In Persian)
Rouzbahan M V, Gholipour R, Seyed Javadin S R. (2022). Optimizing the Competency Model of University Administrators with Delphi-Fuzzy. Technique and Grounded Theory Approach, 19 (1), 57-80. (In Persian)
Sardianou, E., Stauropoulou, A., Evangelinos, K., & Nikolaou, I. (2021). A materiality analysis framework to assess sustainable development goals of banking sector through sustainability reports. Sustainable Production and Consumption, 27: 1775-1793.
SASB, the state of disvlosure: an analysis of the effectiveness of sustainability disclousurein sec filing. (2017), https://www.sasb.org/wp-content/uploads/2017/12/2017State- of-Disclosure-Report-web.pdf.
Silva, S. (2021). Corporate contributions to the Sustainable Development Goals: An empirical analysis informed by legitimacy theory. Journal of Cleaner Production, 292, 125962.
Stolowy, H., & Paugam, L. (2023). Sustainability reporting: Is convergence possible?. Accounting in Europe, 20(2), 139-165
Tavares, M. D. C. D. C., & Dias, A. P. (2018).Theoretical Perspectives on Sustainability Reporting: A Literature Review. Chapters.
Turzo, T., Marzi, G., Favino, C., & Terzani, S. (2022). Non-financial reporting research and practice: Lessons from the last decade. Journal of Cleaner Production, 345, 131154.
Vitolla, F., & Rubino, M. (2017). Legitimacy theory and sustainability reporting. Evidence from Italy. In 10th Annual Conference of the EuroMed Academy of Business, 1(1): 1835-1848.
World Business Council for Sustainable Development (WBCSD), Sustainable development reporting: Strikin the‌balance,2002, http://wbcsdservers.org/wbcsdpublications/cd_files/datas/financial_capital/reporting_investment/pdf/SustainableDevReporting-Striking-the-balance.pdf
Yakar Pritchard, G., & Çalıyurt, K. T. (2021). Sustainability reporting in cooperatives. Risks, 9(6), 117.
Sutikno, F. R., Sasongko, N. A., Djarot, I. N., & Dillon, H. S. (2023). Adaptation variation of easiness on environmental, social, and governance components in the selected sustainability reports. Global Journal of Environmental Science and Management.
Derun, I., Mysaka, H., & Skliaruk, I. (2023). Contextual Research of Strategic Theories for Non-financial Reporting: A System-structural Approach to Formulating Reporting Principles.
Baumüller, J., & Sopp, K. (2022). Double materiality and the shift from non-financial to European sustainability reporting: Review, outlook and implications. Journal of Applied Accounting Research, 23(1), 8-28.