اقدام‌ پژوهی حسابداری سایه به منظور گونه شناسی رعایت ارزش‌های اجتماعی شرکت‌های بازار سرمایه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران

2 استادیار، گروه حسابداری، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران

3 دانشیار گروه حسابداری، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران

10.22051/jaasci.2023.44653.1794

چکیده

هدف این مطالعه، اقدام‌ پژوهی حسابداری سایه به منظور سنخ‌شناسی رعایت ارزش‌های اجتماعی شرکت‌های بازار سرمایه می‌باشد.

در این مطالعه با پیروی از الگوی کلایزی (1978)، تلاش شد تا به منظور ارتقاء سطح شناخت ماهیت حسابداری سایه، از گام‌های اقدام پژوهی برای بسترسازی این مفهوم بهره برده شود. لذا براساس این الگو، ابتدا از طریق مصاحبه با خبرگان و کدگذاری باز، تلاش گردید تا زمینه‌های کارکردی حسابداری سایه، مشخص شوند.

سپس به منظور روایی‌سازی گزاره‌ها، از طریق ارزیابی انتقادی نسبت به تطبیق گزاره‌ها با پژوهش‌های مشابه اقدام گردید تا امکان ورود گزاره‌ها به مرحله‌ی تشکیل گروه کانونی جهت بحث و تبادل نظر برای تفکیک شناختی هریک از گزاره‌ها در قالب یک مقوله مهیا شود. در ادامه از طریق چک‌لیست ارزیابی کیو، هریک از گزاره‌ها در حد فاصل 5+ تا 5- امتیازبندی شدند.

نتایج در بخش کیفی براساس 12 مصاحبه انجام شده از وجود 289 کد باز ایجاد شده حکایت داشت که 26 زمینه‌ی مرتبط با پیاده‌سازی حسابداری سایه براساس آن شناسایی شد. از طرف دیگر در بخش کمی مشخص شد، 26 معیار شناسایی شده در 4 مقوله ایجاد کننده‌ی چارچوب گونه‌شناسی حسابداری سایه شرکت‌های بازار سرمایه، تفکیک شدند.

نتایج نشان می‌دهد، توسعه کارکردی حسابداری سایه در بستر شرکت‌های بازار سرمایه، این فرصت را برای شرکت‌ها ایجاد می‌کند تا با افشاء گسترده‌تری از فرآیندهای عملکردی شرکت، اعتماد بالاتری را به لحاظ رعایت حقوق ذینفعان؛ حقوق زیست محیطی؛ حقوق قضایی و حقوق منابع انسانی از جانب استفاده‌کنندگان از اطلاعات کسب نمایند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Action Research of Shadow Accounting in order to Typology of Compliance with Capital Market Companies Social Values

نویسندگان [English]

  • Mostafa Majidi Yazdi 1
  • Hasan Valiyan 2
  • Maryam Shahri 2
  • Mohammadreza Abdoli 3
1 PhD student, Accounting Department, Shahrood Branch, Islamic Azad University, Shahrood, Iran
2 Assistant Professor, Department of Accounting, Shahrood Branch, Islamic Azad University, Shahrood, Iran
3 Associate Professor Department Of Accounting ,Shahrood Branch, Islamic Azad University, Shahrood, Iran
چکیده [English]

Shadow accounting, as a parallel process with classical accounting procedures, is trying to reflect a higher level of discretionary functions of companies in order to give a new identity to social values. Therefore, this emerging function in accounting is a kind of normative compliance of the expected values of the stakeholders in receiving broader aspects of the performance information of the companies.

The purpose of this research is an action research of shadow accounting in order to functional typology of compliance with capital market companies social values. In terms of methodology, this study has used Colaizzi's model (1978) to implement action research steps. Therefore, based on this model, first, through interviews with experts and open coding, an effort was made to identify n Effective drivers on the implementation of shadow accounting in capital market companies. Then, through Q evaluation checklist, each statement was scored between +5 and -5, and finally, a 4-level matrix was created with the aim of creating a foundation of effective drivers in the implementation of shadow accounting.

The results in the qualitative section, based on 12 interviews conducted, indicated the existence of 289 open codes, based on which 26 areas related to the implementation of shadow accounting were identified. On the other hand, it was determined in the quantitative section, the 26 identified criteria were separated into 4 categories creating the shadow accounting typology framework of capital market companies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Action Research
  • Shadow Accounting
  • Observing Social Rights